رسيده باشد ، و محتاج شوى كه بحث بسيار كنى به نظر دقيق وجهدى دور و دراز . و پنجم : آن كه آفت به دو زود زود رسد كه او به انقلاب نزديك‌تر است . چنانچه گفته‌اند : دل هم چو ديگ جوشان است و زودتر از آن در جوش آيد . پس اگر دل بلغزيد و العياذ باللّه خلل و لغزيدن و افتادن او سخت باشد ، كم‌تر آن باشد كه ميل كند به غير خداى تعالى و منت‌هاى آن ختم و فكرت به خداى تعالى . نمىشنوى كه خداى تعالى مىفرمايد : [ أَبى وَ اسْتَكْبَرَ ] ! ! « 1 » . آن كبر از دل خاست و به دل بود و او را بر كفر ظاهر داشت . و جاى ديگر مىفرمايد : [ أَخْلَدَ إِلَى الْأَرْضِ وَ اتَّبَعَ هَواهُ ] « 2 » . آن ميل و اتباع هوا به دل بود كه به آن گناه شوم داشت و همچنين مىفرمايد : [ وَ نُقَلِّبُ أَفْئِدَتَهُمْ وَ أَبْصارَهُمْ كَما لَمْ يُؤْمِنُوا بِهِ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ نَذَرُهُمْ فِي طُغْيانِهِمْ يَعْمَهُونَ ] « 3 » . و دل‌ها و ديدگانشان را [ كه وسيلهء فهم و بصيرت است ، به سزاى لجاجت و عنادشان ] وارونه و دگرگون كرديم ، [ به اين سبب با آمدن معجزهء دلخواهشان هم ايمان نمىآورند ] همان‌گونه كه نخستين بار به آيات قرآن ايمان نياوردند ، آنان را در طغيانشان رها مىكنيم تا پيوسته سرگردان باشند .

--> ( 1 ) - بقره ( 2 ) : 34 . ( 2 ) - اعراف ( 7 ) : 176 . ( 3 ) - انعام ( 6 ) : 110 .